Probiotyki

Probiotyki

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, takie jak bakterie lub drożdże, które są korzystne dla zdrowia człowieka. Zwłaszcza dla układu pokarmowego. Są one powszechnie stosowane jako suplementy diety lub dodatki do żywności.

To, że bakterie odpowiadające za fermentację mleka mają dobry wpływ na organizm człowieka, dostrzeżono już w starożytności. Jednak dobroczynny wpływ bakterii został potwierdzony naukowo dopiero w 1908 roku. Niestety, doniesienia te przeszły bez echa ze względu na rosnącą popularność antybiotyków. Dopiero w 1989 roku zdefiniowano pojęcie probiotyku i określono jego cechy.

Bakterie oraz drożdże probiotyczne wspomagają bytujące w jelitach przyjazne bakterie. Ich obecność zaś jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Probiotyki – wsparcie dla flory bakteryjnej

Probiotyki to starannie wyselekcjonowane żywe drobnoustroje, które mają pozytywny wpływ na organizm człowieka. Należą do nich drożdże i bakterie probiotyczne. Wspierają one funkcjonowanie układu pokarmowego. Biorą także udział w niektórych procesach zachodzących w ciele człowieka. Budują naturalną mikroflorę jelit – tym samym podnoszą odporność i chronią przed infekcjami.

Można przyjmować probiotyki w różnej postaci. W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są preparaty w formie kapsułek, kropli, czy tabletek. Na szczególną uwagę zasługują też naturalne probiotyki. Jest to żywność, w której dobroczynne bakterie i drożdże pojawiły się w wyniku fermentacji.

Do jadłospisu warto włączyć:

• kiszonki (zwłaszcza kapustę i ogórki kiszone),
• jogurty naturalne,
• maślankę,
• zakwas z buraków.

Istnieje kilka rodzajów probiotyków. Najbardziej popularne są bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus. Mogą to być:

• Lactobacillus casei,
• Lactobacillus plantarum,
• Lactobacillus rhamnosus,
• Lactobacillus acidophilus,
• Lactobacillus reuteri.

Jednak często stosowane są też bakterie z rodzaju Bifidobacterium. Poszczególne szczepy różnią się nieco mechanizmem działania w jelitach, a tym samym zastosowaniem.

Probiotyk może mieć w swoim składzie także szczepy drożdży. Bardzo często stosowany jest Saccharomyces boulardii. W niektórych preparatach miesza się różne rodzaje mikroorganizmów. Robi się tak, żeby osiągnąć możliwie najlepszy wpływ na organizm człowieka.

Aby można było mówić o probiotykach, muszą one spełnić kilka warunków. Są to:

• pochodzenie z naturalnej mikroflory jelitowej człowieka,
• bycie beztlenowcem (względnym lub bezwzględnym),
• zdolność do przeżycia w jelicie grubym,
• odporność na pH żołądka i enzymów trawiennych,
• brak właściwości patogennych,
• antagonistyczne działanie do drobnoustrojów chorobotwórczych.

Suplementy powinny mieć potwierdzoną skuteczność badaniami naukowymi.

Mechanizm działania probiotyków

Probiotyk działa w układzie pokarmowym, a dokładniej w jelicie grubym. Musi do niego dotrzeć w nienaruszonym stanie. Dlatego tak ważne jest, aby był odporny na treść żołądka i enzymy.

Mechanizm działania probiotyków polega na:

• ochronie przed kolonizacją drobnoustrojów chorobotwórczych,
• konkurowanie z drobnoustrojami chorobotwórczymi,
• stabilizowaniu mikrobioty (naturalnej flory bakteryjnej organizmu człowieka),
• przyspieszeniu wymiany enterocytów,
• modulowaniu odpowiedzi immunologicznej organizmu,
• stabilizowaniu i wzmocnieniu bariery jelitowej,
• neutralizacji szkodliwych substancji (w tym kancerogenów),
• wytwarzanie witamin.

Stosowanie suplementacji przynosi szereg korzyści zdrowotnych dla organizmu.

Prozdrowotne właściwości dobrych bakterii

Probiotyki wykazują działanie prozdrowotne. Ich pomoc jest też nieoceniona w przeciwdziałaniu niektórym schorzeniom, takich jak na przykład:

• biegunki,
• stany zapalne przewodu pokarmowego,
• kamica nerkowa,
• kolki,
• choroby wątroby,
• zespół jelita drażliwego.

Wykazano, że ich przyjmowanie:

• skraca czas trwania biegunki o 1 dzień,
• zapobiega wystąpieniu biegunki w niektórych sytuacjach, np. w czasie antybiotykoterapii,
• zmniejsza nasilenie objawów chorób przewodu pokarmowego. Sprawdza się to zwłaszcza w zespole jelita drażliwego,
• łagodzi objawy nietolerancji pokarmowych,
• wspiera procesy trawienne.

Bardzo ważne jest utrzymanie prawidłowego składu mikroflory jelitowej. Pozwala to w utrzymaniu zrównoważonego poziomu odporności błon śluzowych. A to z kolei podnosi ogólną odporność organizmu.

Probiotyki wspomagają prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Warto podkreślić, że 3/4 naszej odporności ma swój początek właśnie w jelitach. Często znajdują się w nich szkodliwe mikroorganizmy. Inicjują one reakcję zapalną całego organizmu. Dobre bakterie mają zdolność do ich neutralizowania, zanim rozwiną się procesy chorobowe.

Czy probiotyki są potrzebne przy antybiotykoterapii

Nie można również zapomnieć o wspomagającej roli podczas antybiotykoterapii. Niszczy ona bowiem nie tylko drobnoustroje chorobotwórcze, ale również te dobre. Utrzymanie prawidłowego stanu flory bakteryjnej w jelitach ma korzystny wpływ na odporność organizmu. Warto zadbać o jej utrzymanie, aby móc cieszyć się dobrym zdrowiem.

Należy brać probiotyk podczas każdej antybiotykoterapii. Preparat trzeba przyjąć około 2 godzin po przyjęciu antybiotyku. Dzięki temu można zyskać pewność, że nie zniszczy on dobrych bakterii. Tym samym nie naruszy naturalnej mikroflory jelitowej.

Kto powinien stosować probiotyki?

Bardzo ważna jest kwestia tego, kto powinien brać probiotyki. Preparaty tego typu są zalecane małym dzieciom, aby ich przewód pokarmowy mógł się prawidłowo rozwijać. Mogą po nie sięgać także ciężarne. Obowiązkowo powinna stosować je osoba, która jest w trakcie antybiotykoterapii. Również taka, która zmaga się z jej skutkami. Mam na myśli dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a u kobiet często są to infekcje intymne.

Przyjmowanie probiotyków jest wskazane przy dolegliwościach układu pokarmowego. Mowa nie tylko o chorobach przewlekłych, ale także ostrych biegunkach i niestrawnościach.

Wiele mówi się także o profilaktycznym ich przyjmowaniu. Tutaj zdania ekspertów są podzielone. Jednak wielu z nich wskazuje na korzystny wpływ na działanie układu pokarmowego i odpornościowego. Najlepszym wyjściem jest skonsultowanie się z lekarzem. On oceni, czy w danym przypadku konieczne jest profilaktyczne stosowanie probiotyków.

Czy probiotyki i prebiotyki mają skutki uboczne?

Probiotyki są uznawane za bezpieczne. Jednak należy pamiętać o stosowaniu ich zgodnie z zaleceniami producenta preparatu lub lekarza. Dotyczy to przede wszystkim dziennej dawki. Trzeba także wiedzieć, że istnieją przeciwwskazania do ich stosowania.

Nie mogą ich przyjmować osoby:

• z ostrym zapaleniem trzustki,
• stosujące leki immunosupresyjne,
• ze znacznym spadkiem odporności (np. przy zakażeniu wirusem HIV).

W tych przypadkach mogą one przekazywać swoje cechy drobnoustrojom chorobotwórczym. Tym samym mogą wywołać dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Przed zastosowaniem preparatu należy dokładnie zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania.

Możliwe objawy niepożądane związane z nieprawidłowym przyjmowaniem probiotyków to:

• wzdęcia,
• nadmierne gazowanie w jelitach,
• dyskomfort w jamie brzusznej.

Jak stosować probiotyki?

Probiotyki należy stosować zgodnie z zaleceniami opisanymi w ulotce dołączonej do opakowania. Zabronione jest zmniejszanie lub zwiększanie dawki bez konsultacji z lekarzem. Suplementy należy popijać je zimną lub letnią wodą. Nie jest zalecane stosowanie ciepłych i gorących napojów, ponieważ mają one wpływ na przeżywalność bakterii. Ponadto preparat należy przyjąć około 30 minut przed posiłkiem lub w jego trakcie.

Probiotyki dla dzieci i dorosłych

Często nieświadomie sami osłabiamy naszą florę bakteryjną spożywając mięso, w którym mogą znajdować się antybiotyki. Aby zadbać o obecność probiotyków w naszej diecie, należy wzbogacić ją o produkty mleczne oraz kiszonki. Nie każdy lubi jednak ten rodzaj pożywienia. Można je uzupełnić poprzez ich spożycie w wygodnej formie kapsułek lub tabletek.

W ofercie naszego sklepu znajdują się preparaty probiotyczne, odpowiednie zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych. Znajdziecie produkty zarówno w formie proszku, jak i kapsułek czy, tabletek. Pomogą one zadbać o florę bakteryjną. Wyróżnia się też specjalne suplementy dedykowane kobietom, które jednocześnie wspierają mikroflorę pochwy.

Probiotyki dostępne są także w formie płynów. Poza kulturami bakterii zawierają też wyciągi z ziół, które wspierają działanie organizmu człowieka.

Dostępna jest także linia suplementów dla wegan. Mają one formę kapsułek, które nie zawierają żadnych składników pochodzenia zwierzęcego.

Bibliografia:

• K. Mojka, Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje, "Problemy Higieny i Epidemiologii" 2014, nr 95, s. 541-549.
• H. Szajewska, Praktyczne zastosowanie probiotyków, "Gastroenterologia Kliniczna" 2014, t. 6, nr 1, s. 16-23.